Ondernemers worden vooral gekweekt door goed onderwijs'

Ondernemers worden vooral gekweekt door goed onderwijs'

De Morgen 22-03-2012 p18

KENNISCENTRUM FLANDERS DC STELT RAPPORT VOOR OVER ONDERNEMERSZIN BIJ JONGEREN

'Zit de nieuwe Steve Jobs in je klas?' Onder die uitdagende vlag lanceert Flanders DC een rapport met aanbevelingen om de ondernemerszin te bevorderen. Onderwijs, ouders en omgeving kunnen een stimulerende rol spelen, zo blijkt.

In een klas van zevenjarigen zit achteraan een meisje dat het niet zo schitterend doet op school. De leraar vraagt de kinderen een tekening te maken naar keuze. Als hij langsloopt bij het meisje vraagt hij haar wat ze tekent. "Een tekening van God", antwoordt ze. De leraar fronst het voorhoofd: "Niemand weet toch hoe God eruit ziet." Het meisje twijfelt niet: "Dat zullen ze dan over een minuut weten." Het is een boutade, maar eentje met veel waarheid. Het geeft immers aan hoe ons onderwijs- en opvoedingssysteem de creativiteit van kinderen ondergraaft. Enkel het onderwijs met de vinger wijzen zou echter iets te makkelijk zijn. Uit een lijvig onderzoek van het kenniscentrum Flanders DC, de Vlaamse organisatie voor ondernemingscreativiteit, blijkt dat niet enkel leerkrachten een belangrijke rol spelen om ondernemerszin bij jongeren aan te moedigen. Ook de familie en omgeving hebben een bepalende impact.

Negatieve bijklank

Het spanningsveld tussen ondernemingsgericht onderwijs en de onderwijscultuur is evenwel een oud zeer. Daarvoor hangt nog te vaak een negatieve bijklank aan ondernemerschap, te eng geassocieerd aan persoonlijke financiële verrijking. "Terwijl ondernemingszin net zo goed gekaderd kan worden als talent, non-conformistisch en creatief gedrag", zeggen de onderzoekers van Flanders DC. Niemand wordt geboren als een ondernemer, niemand is dus voorbestemd om Steve Jobs te worden. Al kan het voor een belangrijk deel verklaard worden door genetische persoonlijkheidstrekken. Het is echter binnen een juiste omgeving dat die trekken ook verder gestimuleerd worden. De omgeving speelt dus een even grote rol. Flanders DC zoomt verder in op die omgeving, en ziet vier 'voorspellende factoren'. De cultuur waarbinnen iemand opgroeit is heel belangrijk. Culturen die tolerant staan tegenover fouten, worden gekenmerkt door meer ondernemerschap. In de Verenigde Staten is op je bek gaan als ondernemer veel minder erg, dan in het Westen. Iemand die bij ons faalt, is vaak gebrandmerkt voor het leven. In de VS wordt dat meer gezien als een leerschool.

Economische return

Het is ook al langer bekend dat kinderen wiens ouders zelf ondernemers zijn, meer kans hebben om later ook ondernemer te worden. Dat komt voor een flink stuk omdat de opvoedingsstijl en familiale omgeving ondernemerszin sterk beïnvloeden. Kinderen leren door observatie en imitatie. Daarbij aansluitend, ook de leeftijdsgenoten zijn belangrijk. Met wie men zich identificeert. De sociale klasse en status hebben ook een invloed op de vorming van de persoonlijkheid. Maar de factor onderwijs is allicht de meest invloedrijke van allemaal. De economische return van een goed basisonderwijs is hoger dan het effect van scholing op latere leeftijd, zo blijkt. In het basisonderwijs worden immers de fundamenten gelegd waarop verder kan worden gebouwd. Flanders DC deed tevens onderzoek naar de praktijk bij leerlingen én leerkrachten in het vierde, vijfde en zesde jaar van het lager onderwijs. Daaruit blijkt dat de leerkrachten van zichzelf vinden dat ze hun leerlingen aanzetten om creatief bezig te zijn. Het tolereren van non-conformistisch gedrag, dat vaak een uiting is van een uniek talent, strookt dan weer niet met de gangbare schoolnormen. Algemeen besluit Flanders DC uit hun onderzoek dat de schoolregels sommige van de noodzakelijke gedragingen die ondernemerszin kunnen stimuleren, te vaak beknotten. Inspraak, leren uit fouten, en vrij spel zijn van groot belang. Eind dit jaar wordt er een groot symposium georganiseerd om verder te werken rond het thema.

LIEVEN DESMET
© 2012 De Persgroep Publishing